U bevindt zich hier: NBB Organisatie » Nieuws » Nieuws » Ton Boot benoemd tot Erelid van Nederlandse Basketball Bond

Terug naar overzicht

Ton Boot benoemd tot Erelid van Nederlandse Basketball Bond

17 juni 2019 15:25:00


Foto Jacob Bergsma

Ton Boot is benoemd tot Erelid van de Nederlandse Basketball Bond. De voormalig international en topcoach is het zesde Erelid van van de NBB. De hoogste onderscheiding, het 'Erelidmaatschap', is in het bijna 72-jarig bestaan van de bond nog nooit ten deel gevallen aan een speler, een speelster, een coach, een scheidsrechter of een andere wedstrijdofficial.

De 78-jarige Boot is de eerste (ex-)coach die deze eer ten beurt valt. Hij kreeg het Erelidmaatschap maandagavond uitgereikt uit handen van NBB-voorzitter Francisca Ravestein en Okke te Velde, oud-speler van Boot en nu Technisch Directeur bij de NBB, bij het openingsdiner van de FIBA 3x3 World Cup, die van 18 t/m 23 juni in Amsterdam wordt gehouden. Op het Museumplein, de plek waar het voor Boot als basketballer allemaal is begonnen.

De Nederlandse Basketball Bond kent slechts vijf Ereleden. Vier van hen hebben een bestuurlijke achtergrond: NBB-oprichter en grondlegger Dick Schmüll, Piet Brouwer en de invloedrijke oud-voorzitters Piet Storm en Jan Berteling. In 2006 werd sportjournalist en basketbalenthousiast Mart Smeets  als Erelid van de NBB gedecoreerd. Sinds Smeets in 2006 zijn er geen Erelidmaatschappen meer door de NBB uitgereikt.


Foto Wouter Roosenboom Photography

Ton Boot heeft een geweldige staat van dienst in het Nederlandse basketball opgebouwd. Als speler kwam hij tussen 1958 en 1971 uit voor de Amsterdamse clubs DED, The Wolves en Blue Stars, werd vijf keer kampioen van Nederland en speelde in die periode 148 interlands. Als coach was hij zo mogelijk nog succesvoller. Hij coachte Den Bosch naar vier landstitels, Den Helder naar vijf en vervolgens maakte hij Oostende kampioen van België. Daarna keerde Boot weer terug naar Nederland om nog eens vier titels met Amsterdam en eentje met Groningen te winnen, in totaal vijftien landskampioenschappen. Hij werd ook nog eens zeven keer uitgroepen tot coach van het jaar en coachte daarna ook nog het Nederlands basketbalteam.

In onderstaande tekst, geschreven door basketbalarchivaris Jacob Bergsma (dank daarvoor), maakt hij op overtuigende wijze duidelijk wat Ton Boot voor het Nederlands basketbatball heeft betekend.

De naam Ton Boot heeft in de Nederlandse sportwereld een bijzondere klank. Hij staat synoniem voor eigenzinnigheid, intense gedrevenheid en ongeëvenaarde successen. De prestaties van Ton Boot zijn zelfs zo indrukwekkend dat zijn gelijke in de internationale sportwereld met een lampje moet worden gezocht.

De mens Ton Boot is een geboren en getogen Amsterdammer. De basketballer Ton Boot werd op Spartaanse wijze eveneens in Amsterdam ‘geboren’, op het Museumplein. Voordat Ton Boot naar school ging, pijnigde hij zijn lichaam iedere ochtend met het eindeloos herhalen van basketball fundamentals. Dat begon met het iedere keer opnieuw ophangen van zijn eigen netje aan de kale, gemeentelijke ringen… Het nemen van 400 schoten was voor Boot niet genoeg; hij nam net zoveel schoten als nodig was om 400 keer raak te schieten!

Als twaalfjarige (!!!) schreef hij zijn eigen trainingsschema’s, die hij uiterst gedisciplineerd voor en na schooltijd uitvoerde. In die discipline toonde hij zich een voorbeeld voor velen. Ondanks zijn haast ondenkbare investeringen in de sport zorgde Boot er tevens voor dat zijn schoolprestaties niet leden onder zijn basketballprestaties.

Met die voor hem zo typerende toewijding en grenzeloze inzet groeide hij uit tot een van de beste basketballers van Nederland – zo niet dé beste Nederlandse basketballer. In de jaren vijftig, zestig en zeventig werd hij tussen 1957 en 1976 vijf keer landskampioen met de Amsterdamse clubs DED, The Wolves en Blue Stars. Bovendien won hij met FIAT Stars (de gesponsorde voortzetting van Blue Stars, dat zijn thuiswedstrijden in Diemen speelde) de nationale beker en werd hij in 1968 en 1970 onderscheiden als topscorer van de Nederlandse Eredivisie.

Na zeventien jaar onafgebroken in Amsterdam in de Eredivisie te hebben gespeeld, vertrok hij in 1973 naar EBBC Den Bosch. Daar rondde Ton Boot in 1976 bij Sperry Remington Den Bosch zijn actieve loopbaan af.

Op 1 april 1959 had Ton Boot tegen Spanje onder de Amsterdamse bondscoach Henk Aldenberg zijn debuut als international beleefd. Tussen 1959 en 1973 droeg hij in totaal 148 keer het oranje shirt. Gedurende die periode vertegenwoordigde hij Nederland op de Europese kampioenschappen van 1961 in Belgrado, van 1967 in Helsinki en Tampere en van 1975 in Split en Belgrado. Ook nam Boot als international deel aan de Olympische kwalitifcatietoernooien van 1968 in Sofia en van 1972 in Haarlem en Amsterdam. Het Pré Olympisch Toernooi van 1972 in Amsterdam zorgde voor een geweldige boost van de basketballsport in Nederland.

De Nederlandse Basketball Bond benoemde hem in 1975 voor zijn sportieve prestaties tot Lid van Verdienste, de een na hoogste onderscheiding die de NBB kent.

In 1978 maakte Ton Boot zijn debuut als coach in de Eredivisie. Hij nam de Bossche formatie van EBBC onder zijn hoede. Meteen in zijn eerste jaar als coach vierde Ton Boot ongekende successen. Den Bosch eindigde als lijstaanvoerder in de competitie, overleefde ongeslagen de play-offs en werd voor het eerst in de historie kampioen van Nederland. In de Europa Cup II drong Boot met EBBC op spectaculaire wijze en ten koste van de Italiaanse topclub Sinudyne Bologna door tot de finale. Op 22 maart 1979 stond EBBC in het Joegoslavische Porec tegenover de Italiaanse grootmacht Gabetti Cantu. De Bosschenaren verloren de finale met 83-73. Het was de eerste en de enige keer dat een Nederlandse basketballclub zou doordringen tot de finale van een Europees bekertoernooi.

De landstitel en het Europese succes waren aanleiding voor sponsor Nashua om ‘groot’ in het basketball te stappen. Ton Boot bracht het kopieerbedrijf de sportieve successen die de naambekendheid in negen jaar sponsoring van 16 naar 80 procent deden stijgen. Zowel in 1979 als in 1980 werd Boot kampioen met Den Bosch. In beide jaren werd hij ook uitgeroepen tot Coach van het jaar.

In de beginjaren van zijn coachcarrière bleef Boot naast het basketball gymnastieklessen verzorgen. Hij miste daardoor af en toe een Europese uitwedstrijd, wanneer zijn dagelijkse bezigheden vanuit het perspectief van zijn werkgever een hogere prioriteit verdienden te krijgen dan zijn inspanningen voor het basketball. Bovendien nam hij – telkens na zich twee seizoenen intensief met coaching bezig te hebben gehouden – steevast een sabbatical.

Die sabbaticals benutte Boot doorgaans om door intensieve studie zijn kennis van de sport en de psyche van de mens te vergroten. Hij maakte er eveneens een vaste gewoonte van die kennis op te doen bij vakgenoten in andere takken van sport.

Gedurende zijn eerste sabbatical kreeg Ton Boot in februari 1981 de technische leiding over het Nederlands team. Met een onmogelijk korte voorbereiding, waarin slechts twee oefenwedstrijden waren gepland, presteerde hij als bondscoach eigenlijk boven verwachtingen, al slaagde Oranje er niet in op het Europees kampioenschap van 1981 in Izmir en Istanbul – tussen de Turkse militairen met hun stenguns in de aanslag – hoge ogen te gooien.

Boot nam in het seizoen 1981-1982 de grootmacht Parker Leiden onder zijn hoede, om na één seizoen terug te keren naar Nashua Den Bosch. Opnieuw werd hij in beide jaren lijstaanvoerder in de competitie, landskampioen en Coach van het jaar. In 1982 nam Nashua Den Bosch bovendien deel aan het Wereldkampioenschap voor clubteams met als inzet de William R. Jones Cup. Ton Boot werd uitgeroepen tot Beste coach van dat WK.

Tussen 1985 en 1993 stond Ton Boot gedurende twee periodes (1985-1987 en 1988-1993) aan het hoofd van de basketballclub Den Helder. Hoewel Den Helder bij de komst van Boot in de kelder van de eredivisie bivakkeerde, smeedde hij ook in de kop van Noord-Holland een kampioensteam. Tussen 1989 en 1992 behaalde hij vier keer op rij het landskampioenschap. Eén keer (in 1992) won hij de NBB Beker en drie keer werd hij in Helderse dienst gekroond tot Coach van het jaar.

In dienst van de puissant rijke Belg Rudolf Vanmoerkerke beproefde Ton Boot zijn geluk tussen 1994 en 1997 in België bij Sunair Oostende. Ook hier bleek de ‘methode-Boot’ succesvol: in alle drie de seizoenen speelde hij met Oostende zowel in de finale van de play-offs als in de finale van de Beker van België. Boot bracht in 1995 de landstitel en in 1997 de nationale beker naar Oostende.

Na opnieuw een sabbatical year keerde Ton Boot in 1998 terug bij zijn oude liefde: Amsterdam. Onder de bezielende leiding van Boot dicteerde Ricoh Astronauts het Nederlandse basketball. De ploeg werd met Boot in 1999, 2000, 2001 en 2002 landskampioen, veroverde in 1999 de NBB Beker en in 2002 de FEB Cup. Boot mocht ook weer een turfje zetten in het rijtje ‘Coach van het jaar’.

Groningen werd het laatste station voor Ton Boot als coach op het hoogste niveau. Tussen 2003 en 2007 vierde hij uiteraard ook een landskampioenschap in het hoge Noorden. De titel van 2004 werd een jaar later bovendien gevolgd door de eindzege in de nationale beker. Het kampioenschap in Groningen kreeg extra reliëf doordat Ton Boot als eerste basketballcoach in Nederland door de sportkoepel NOC*NSF werd uitgeroepen tot Coach van het jaar. Voor Boot een onderscheiding van groot belang, omdat de prijs hem ten deel viel na een stemming onder collega-coaches.

In 2007 zette hij een punt achter zijn imposante loopbaan als coach. Hij deed dat als Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, een onderscheiding die hij op 28 april 2006 kreeg opgespeld voor zijn cruciale rol in de ontwikkeling en popularisering van de basketballsport in Nederland.

Bij de eeuwwisseling werd onder auspiciën van de sportredactie van de Volkskrant de beste sportcoach van de eeuw gekozen. De keuze viel op Ton Boot…

In 23 seizoenen op het hoogste niveau won Ton Boot als coach 14 landstitels, stond hij met zijn teams 19 keer in de finale van de play-offs en eindigde hij in alle 23 seizoen als eerste, tweede of derde in de reguliere competitie. Zeven keer stond hij in de finale van de nationale beker; vier keer werd de beker ook daadwerkelijk door een ploeg van Boot gewonnen.

Hij won ook de FEB Cup (in 2001) en was in 1988 finalist in de enige Beneluxcompetitie die ooit werd gespeeld. Zes keer viel Ton Boot de eer te beurt de All Star Game te mogen coachen; zes keer was de zege in de All Star Game voor Boot. Ter vergelijking: in Nederland voert Ton Boot de ranglijst aan als coach met de meeste landstitels.

Hij werd met zijn teams 13 keer kampioen. De nummer twee op die ranglijst is Rob de Wit, die vijf keer de kampioensbeker mocht heffen. Hij deed dat overigens drie keer samen met Jan Janbroers, de nummer drie op de ranglijst van succesvolle eredivisiecoaches. Janbroers heeft vier landstitels op zijn naam staan.

Boot coachte in zijn loopbaan 1184 officiële wedstrijden. 831 keer kwam hij als winnaar uit de strijd, 353 keer leed hij een nederlaag. Zijn all time winstpercentage staat daarmee op 70,2 procent. In de nationale competitie won Boot 582 van zijn 748 wedstrijden; wat staat voor een winstpercentage van 77,8 procent. In de play-offs werden door Boot en zijn spelers 121 van de 180 wedstrijden gewonnen.

Zijn winstpercentage in de play-offs (67,2 procent) had misschien hoger kunnen liggen. In tegenstelling tot vele andere coaches voerde Ton Boot aan het einde van de reguliere competitie juist de intensiteit van zijn trainingen drastisch op. Zijn spelers begonnen daardoor vaak vermoeid aan het slotstuk van het seizoen, maar eens zij die vermoeidheid hadden overwonnen, liepen zij ‘fluitend’ naar de landstitel.

In zijn sabbatical tussen zijn coachbanen in Amsterdam en Groningen was hij met grote regelmaat te vinden op de trainingsvelden van Ajax, waar hij de coaching staf van Ronald Koeman onder andere hielp met conflictbeheersing. Naast een tomeloze inzet wordt Ton Boot ook gekenmerkt door een niet te stillen honger naar kennis.

Ton Boot heeft daarom altijd blijk gegeven van een grote belangstelling en waardering voor het vakmanschap van andere coaches. Zijn wedstrijden werden regelmatig bezocht door topcoaches uit andere takken van sport (Hans Jorritsma, Arie Selinger, Co Adriaanse, Joop Alberda en Louis van Gaal), zoals Boot zelf ook voortdurend kennis opzoog bij zijn vakgenoten.

Het onderwijzen van de sport – op zijn geheel eigen wijze – heeft Ton Boot altijd na aan het hart gelegen. Al in augustus 1968 vroeg hij in zijn positie als gymnastiekleraar Piet Keizer op een veldje bij de Van Hogendorpschool schoolkinderen uit de Staatsliedenbuurt voetballes te geven. Na afloop kregen alle schoolkinderen uit handen van Ton Boot een herdenkingstegeltje aan de eerste Europacupfinale van een Nederlandse voetbalploeg, Ajax – AC Milan in het Estadio Bernabeu van Madrid. De inspirerende werking van sport, sporters en sportprestaties werd door Boot onmiddellijk op waarde geschat.

Boot heeft die kennis voor zichzelf bewaard. Vooral tijdens zijn sabbaticals werkt hij aan indrukwekkende boeken over de ‘man-to-man-verdediging’ en de ‘fast break’. Die twee boeken zijn standaardwerken voor geworden voor topcoaches. Bovendien leverde Boot bijdragen aan de cursus Trainer-B (de tegenwoordige BT3). Hij droeg bij aan de in 1991 gepubliceerde klapper met vakinhoudelijke leerstof voor coaches.

Generatiegenoot Frank Kales heeft de boeken van Ton Boot recentelijk gedigitaliseerd en biedt via zijn website het geestelijk erfgoed van Ton Boot kosteloos aan.

Als docent liet hij zich evenmin onbetuigd. Boot droeg zijn kennis regelmatig over in clinics. Bij de achtste Haarlem Basketball Week was hij de belangrijkste attractie (samen met de latere Nederlandse bondscoach, de Belg Lucien Van Kersschaever) op zowel de clinics voor coaches als de clinics voor basketballhongerige jeugd.

In 2007 was Ton Boot de hoofdgast op een grote, international coachesclinic in het Belgische Oostende. Op 19 april 2009 verzorgde Ton Boot in de Leidse Vijf Meihal opnieuw een imposante clinic samen met de legendarische Amerikaanse coach Bobby Knight.

Daarna was Ton Boot regelmatig ‘ergens’ in het land te vinden om zijn filosofie met anderen te delen. Hij sprak op gezette tijden over coaching, motivatie, conflictbeheersing en andere onderwerpen waarin hij zich een groot expert heeft getoond. Hij deed dat niet alleen voor een basketballpubliek. Ook in andere takken van sport en in het bedrijfsleven hing men aan de lippen van Ton Boot.

Op het verzoek een rol te spelen als ambassadeur voor het herboren Nederlands basketballteam na de deelname aan het EK in 2015 zei Ton Boot volmondig ‘JA’. Hij wilde – zichtbaar – meedenken en helpen in de stroom van publiciteit om het basketball de wind in de zeilen te laten krijgen. Bij de oprichting van de vereniging van exinternationals ‘Orange Guardians’ was Ton Boot bij de eerste groep leden. Diverse media concludeerde dat Ton Boot ‘terug’ in het basketball was…

Zijn universele visie op sport komt nog steeds aan bod in zijn wekelijkse column in De Telegraaf en lange tijd in het zaterdagse sportforum van NOS Langs de Lijn. Met zijn uiterst scherpe analytische vermogen ventileert Boot op papier (en door de microfoon) zijn niets en niemand ontziende mening.

Een selectie van de columns van Ton Boot werd gebundeld in de boeken ‘Alles of niets’ (2002) en ‘OverWinnen’ (2007). Parool-journalist Igor Wijnker portretteerde Boot in 2009 in het boek ‘Ton Boot, bezeten’.

Zeer intrigerend was de NOS-documentaire ‘De kampioenenmaker’, die in 2005 over Ton Boot werd gemaakt.

Op 25 mei 2015 kreeg Ton Boot voor zijn grote verdiensten in de basketbalsport uit handen van de Amsterdamse loco-burgemeester Eric van der Burg de prestigieuze Frans Banninck Cocq-penning. Boot was pas de derde Amsterdammer die als sporter de penning in ontvangst mocht nemen. Ajax-coach Frank de Boer en volleybalinternational Richard Schuil gingen hem voor. De Frans Bannick Cocq-penning is sinds de ‘herindexatie’ van het Amsterdamse beleid van officiële onderscheidingen de hoogste eer die een sporter in de hoofdstad ten deel kan vallen.

Rond die onderscheiding maakte Mart Smeets van Ton Boot voor Studio Sport een indringend portret, dat bol stond van de liefde voor de basketbalsport en de stad Amsterdam.

Evenementen kalender

Bekijk foto's

De NBB is lidorganisatie van:

FIBA IWBF NOC*NSF